Chữ A và T trong MBTI (INFP-T, ENTJ-A) nghĩa là gì?

Bạn làm bài trắc nghiệm, nhận về bốn chữ gọn gàng: INFP. Rồi mở mạng xã hội thấy người ta ghi INFP-T, ENTJ-A, ISFJ-T — tự nhiên có thêm một chữ nữa, kèm cả dấu gạch ngang. Chữ đó ở đâu ra, mình có bị thiếu gì không?

Không thiếu gì cả. Chữ thứ năm ấy không thuộc về hệ thống bốn cặp xu hướng, và bài này giải thích nó đến từ đâu, nói lên điều gì, và vì sao bạn hoàn toàn có thể hiểu mình rõ hơn mà không cần tới nó.

Chữ A và T đến từ đâu?

Hệ thống MBTI cổ điển chỉ có bốn cặp xu hướng: hướng ngoại – hướng nội (E/I), cảm nhận – trực giác (S/N), lý trí – cảm xúc (T/F), nguyên tắc – linh hoạt (J/P). Bốn cặp đó ghép lại thành 16 tổ hợp, và dừng ở đó.

Chữ -A và -T là phần thêm của một mô hình khác, do nhóm làm trang trắc nghiệm 16Personalities xây dựng (họ gọi bộ của mình là NERIS Type Explorer). Họ lấy bốn cặp quen thuộc rồi gắn thêm một chiều thứ năm, đặt tên là Identity — tạm gọi là "cách bạn sống với chính mình":

• Assertive (-A): điềm tĩnh, ít tự vấn, khá bằng lòng với bản thân.
• Turbulent (-T): nhạy cảm, hay soi lại mình, tiêu chuẩn tự đặt thường cao.

Chiều này gần với nhân tố mức nhạy cảm cảm xúc trong mô hình Big Five (nhóm năm yếu tố tính cách được dùng nhiều trong nghiên cứu tâm lý), chứ không phải một phát hiện mới của MBTI. Nói cách khác: bốn chữ đầu mô tả bạn nạp và xử lý thông tin theo hướng nào; chữ thứ năm mô tả bạn phản ứng với áp lực và với lỗi của chính mình ra sao. Hai thứ khác loại nhau.

Assertive và Turbulent khác nhau thế nào?

Nhìn bảng này sẽ thấy ngay: đây không phải hai loại người, mà là hai đầu của một dải. Gần như ai cũng có cả hai kiểu phản ứng, chỉ khác nhau ở chỗ nghiêng bên nào nhiều hơn và trong hoàn cảnh nào.

Cùng một nhóm, hai chữ khác nhau thì trông thế nào?

• INFP-A và INFP-T: cùng sống theo giá trị bên trong, cùng mơ mộng. Nhưng INFP-A viết xong bài thì đăng, INFP-T viết xong đọc lại năm lần rồi vẫn đắn đo có nên đăng.
• ENTJ-A và ENTJ-T: cùng quyết đoán và hướng kết quả. ENTJ-A quyết rồi đi luôn; ENTJ-T quyết rồi vẫn âm thầm kiểm tra lại rằng quyết định đó đúng, và khó tha cho mình nếu sai.
• ISFJ-A và ISFJ-T: cùng chu đáo với người khác. ISFJ-T dễ nhận về mình cả phần trách nhiệm không phải của mình, nên hay kiệt sức trước.

Cách nhớ gọn nhất: bốn chữ đầu cho biết bạn làm việc theo kiểu gì, chữ cuối cho biết bạn đối xử với mình như thế nào khi việc không như ý.

-T không phải là "phiên bản lỗi"

Trên mạng hay có kiểu nói vui rằng -T là bản yếu, -A là bản mạnh. Nói vậy là oan cho cả hai bên.

• Người nghiêng -T thường chăm chỉ soi lại mình, nên tiến bộ nhanh, làm việc kỹ, nhạy với cảm xúc người khác. Cái giá là hay tự làm mình mệt.
• Người nghiêng -A giữ được bình tĩnh khi mọi thứ rối, ít bị lời bàn kéo đi. Cái giá là có lúc bỏ qua đúng thứ lẽ ra nên nghe.

Và quan trọng nhất: chiều này thay đổi theo giai đoạn. Một người đang ổn định công việc, ngủ đủ, quanh mình có người thương thì đo ra -A; cũng người đó lúc đang thử việc chỗ mới, ngủ ít, việc dồn thì đo ra -T. Nó gần với tình trạng bạn đang sống hơn là một nét tính cách cố định.

Vì sao bài test của Mèo Béo chỉ trả về bốn chữ?

Bài trắc nghiệm MBTI ở Mèo Béo có 48 câu và chấm đúng bốn cặp xu hướng, kèm tỉ lệ nghiêng của từng cặp. Chúng tôi cố ý không gắn thêm chữ A/T, vì hai lý do:

• Chữ đó không thuộc MBTI. Gắn vào thì tiện chia sẻ, nhưng dễ làm người đọc tưởng nó cùng một hệ, rồi kết luận "tôi là kiểu người hay lo" trong khi đo được có khi chỉ là một giai đoạn mệt.
• Muốn đo cho tử tế phần nhạy cảm cảm xúc thì cần một bộ câu hỏi riêng, chứ không phải suy ra từ 48 câu về cách nạp thông tin.

Thay vì đoán chữ của mình qua một con số, bạn có thể tự soi bằng năm câu dưới đây.

Năm câu tự soi

• Sau một lỗi nhỏ ở chỗ làm, bao lâu thì bạn thật sự thôi nghĩ về nó?
• Khi ai đó khen, phản xạ đầu tiên của bạn là cảm ơn, hay là "chưa tới mức đó đâu"?
• Bạn thấy mình đủ tốt vào lúc nào, hay gần như không lúc nào?
• Trước sự kiện quan trọng, bạn lo nhiều đến mức mất ngủ, hay ngủ được như thường?
• Nếu tuần này không ai khen bạn câu nào, bạn có ổn không?

Nghiêng về "còn nghĩ lâu, khó nhận lời khen, gần như không thấy đủ" thì bạn đang ở phía -T. Ngược lại là phía -A. Không có đáp án nào cần sửa — biết mình đang ở đâu để đối xử với mình đúng cách thôi.

Dùng chữ A/T thế nào cho có ích

• Nếu bạn ở phía -T: tách hai thứ hay bị dính vào nhau — tiêu chuẩn cao là điều tốt, tự phán xét thì không. Giữ cái đầu, bớt cái sau. Một mẹo nhỏ: viết lại lời tự nói trong đầu thành câu bạn sẽ nói với một người bạn trong tình huống y hệt.
• Nếu bạn ở phía -A: chủ động đi xin phản hồi, đừng chờ nó tự tới. Sự bình tĩnh của bạn là lợi thế lớn, nhưng nó cũng làm bạn khó nhận ra lúc mình cần đổi.
• Nếu bạn làm việc cùng cả hai kiểu: người -T cần bạn nói rõ "việc này đã ổn rồi" — với họ, im lặng bị hiểu thành chưa đạt. Người -A cần bạn nói thẳng điều cần sửa, nói vòng là họ không nhận ra.

→ Thử ngay: Làm bài trắc nghiệm MBTI 48 câu miễn phí để biết bốn chữ của mình, rồi đọc tiếp bài luận riêng cho nhóm đó. Không cần đăng ký.

Câu hỏi thường gặp

Chữ T ở cuối có phải chữ T (Thinking) trong bốn chữ đầu không?

Không, và đây là chỗ nhầm phổ biến nhất. Trong ISTJ, chữ T thứ ba là Thinking — nghiêng về lý trí. Còn chữ T sau dấu gạch ngang trong ISTJ-T là Turbulent, nói về mức nhạy cảm cảm xúc. Hai chữ T khác nhau hoàn toàn, nên mới có những tổ hợp trông lạ mắt như INFP-T hay ESTP-A.

Chữ A/T có thay đổi được không?

Có, và thay đổi dễ hơn bốn chữ đầu nhiều. Ngủ đủ, công việc bớt bấp bênh, quanh mình có người nâng đỡ — đo lại thường nghiêng về phía -A hơn. Đó là lý do nên xem nó như bản tin thời tiết của một giai đoạn, không phải căn cước.

Nhóm nào thường nghiêng -T nhiều hơn?

Các nhóm có chữ F và chữ P thường được nói là nghiêng -T nhiều hơn, còn nhóm có T và J nghiêng -A. Nhưng đây là xu hướng chung, gặp ngoại lệ liên tục, nên đừng dùng nó để đoán một người cụ thể.

Có nên ghi chữ A/T vào CV hay hồ sơ xin việc không?

Mèo Béo khuyên không. Kể cả bốn chữ MBTI cũng nên dùng để tự hiểu mình khi chọn hướng đi chứ không phải làm chứng chỉ. Nhà tuyển dụng quan tâm việc bạn đã làm được gì; còn "tôi là INFP-T" thì với mỗi người lại mang một hình dung khác nhau. Bài MBTI, Holland, DISC: ba bài trắc nghiệm chọn nghề khác nhau ở đâu nói rõ hơn cái nào dùng cho việc gì.